“Đừng rút lui quá sớm!” (10/03/2010)

Giám đốc điều hành Sheryl Sandberg của Facebook là một trong những phụ nữ quyền lực nhất năm 2009 do tạp chí Fortune tổ chức bầu chọn.

Trước khi chuyển qua Facebook, Sandberg từng là người phụ nữ tài năng trong dàn lãnh đạo của Google. Chị cũng là một trong những ngôi sao lên nhanh nhất trong giới kinh doanh: gia tăng vị trí từ 34 năm 2008 lên 22 năm 2009 trong danh sách Những Phụ nữ Quyền lực nhất. Đồng thời, Sandberg cũng là người trẻ nhất trong danh sách bầu chọn.

Thành tích của Sheryl Sandberg bao gồm hai bằng đại học Havard, từng làm cho Ngân hàng Thế giới và Ngân khố Hoa Kỳ, nằm trong dàn lãnh đạo của Starbucks và Brookings Institution. Người phụ nữ tài năng này chỉ mới bước qua tuổi 40.

Một bài học mà chị muốn chia sẻ với mọi người: Đừng rút lui quá sớm!

Tuần rồi, tôi có buổi nói chuyện bàn công việc với một chị, tạm gọi là Jamie. Công ty có một dự án mới và chúng tôi muốn chị ấy là trưởng nhóm thực hiện dự án. Jamie bộc lộ vẻ thỏa mãn ngay tức thì, nhưng rồi chị ấy có vẻ ngần ngại. Chị nói: “Tôi không chắc mình có thể đảm nhiệm thêm trọng trách mới trong thời điểm này…”. Trước khi Jamie rời khỏi phòng, tôi nhìn chị và khẽ hỏi: “Chị không muốn tiếp nhận vị trí trưởng nhóm vì đang tính có em bé?”

Nhiều năm trước, hẳn tôi đã chẳng dám hỏi thẳng đồng nghiệp một câu riêng tư đến vậy. Chẳng có gì cá nhân hơn chuyện muốn có em bé. Tuy nhiên, sau khoảng thời gian dài chứng kiến hết người phụ nữ tài năng này đến người phụ nữ tài năng khác bỏ việc giữa chừng, tôi thấy quá bức xúc… Tôi luôn cho người đối diện quyền không trả lời. Tuy nhiên, cho đến bây giờ, tôi thấy, mọi người đều muốn tâm tình và bộc bạch.

Lý do tôi đặt câu hỏi đó cho Jamie là vì tôi không muốn chị ấy rời công ty và từ bỏ công việc quá sớm. Hầu hết những câu chuyện trúc trắc giữa công việc và gia đình của một người phụ nữ ở tuổi chị Jamie đều khá tương tự nhau. Đầy khát vọng. Nhiều tài năng. Họ đang thẳng đường thăng tiến. Nhưng rồi họ gặp người đàn ông của đời mình. Họ muốn cùng anh ấy xây dựng gia đình có những đứa con khỏe mạnh. Họ bắt đầu tính toán: “Lịch làm việc đang nghẹt kín. Muốn có em bá thì chắc phải tạm rút lui công việc. Chẳng còn cách nào khác”.

Một bài học mà Sheryl Sandberg muốn chia sẻ với mọi người: Đừng rút lui quá sớm!

Vậy là, khi tất cả chỉ còn trong vòng kế hoạch tương lai gần, chị em phụ nữ đã sớm dừng chân nghỉ bước. Họ ngại nhận công việc, từ chối nhiệm vụ, ngừng tìm kiếm cơ hội. Nếu cơ hội tìm đến, họ sẽ chần chừ để nhường dự án cho người khác, như Jamie đã làm.

Vấn đề ở đây là dẫu mang thai liền, Jamie vẫn còn đến 9 tháng mới hạ sinh em bé. Rồi sinh xong sẽ dưỡng sức, rồi chăm con mọn… Mất nhiều năm trong quá trình làm mẹ đầy phi thường đó. Và khi họ trở lại với công việc, thời thế đã đổi thay hoàn toàn.

Những người phụ nữ thành đạt đó luôn nhiều tài năng, đầy trách nhiệm. Nhưng nếu không biết khéo tính thời gian mà từ chối cơ hội quá nhiều hoặc để khoảng thời gian ngưng việc quá lâu, họ có thể vĩnh viễn bị tụt hậu trước giới trẻ.

Có trường hợp không nhận thức được mình đang bỏ lỡ thời cơ, bỏ cuộc quá sớm. Nhưng, cũng có trường hợp, các chị em cố tình lùi xuống, tìm một vị trí ít quan trọng để đứng và nghĩ rằng mình có thể giữ vị trí này suốt quá trình mang thai, nuôi con. Họ muốn tiếp tục làm việc. Nhưng, trên thực tế, khi có thể toàn tâm toàn ý trở lại với công việc, họ sẽ phát hiện vị trí họ cố giữ bấy lâu chẳng xứng đáng với tài năng và khả năng sáng tạo của mình. Dần dần, họ sẽ thấy mất cảm hứng khi làm cùng một việc ngày qua ngày, hoặc thấy uẩn ức khi lương trả không xứng đáng với tài năng. Đó chính là điều mỉa mai: chính vì phụ nữ quá khao khát ở lại lực lượng lao động, khao khát làm việc, mà họ có những quyết định sai lầm dẫn đến việc phải bỏ nghề vĩnh viễn.

Khoảng thời gian làm cha mẹ và chăm sóc con thơ sẽ thay đổi cuộc đời bạn. Nhưng, nếu bạn vẫn khao khát sẽ được trở lại lao động một ngày nào đó, thì loời khuyên tôi dành cho bạn là: Hãy luôn tràn đầy năng lượng. Đón nhận cơ hội, chấp nhận thử thách. Cho đến lúc em bé ra đời, bạn mới cần đưa ra quyết định là sẽ “tiếp tục lái nhanh, đi chậm lại hoặc rời khỏi xe”.

Tôi đảm nhiệm chức COO cho Facebook khi vừa bắt đầu đi làm lại sau khi sinh cháu thứ hai. Nhiều người nói với tôi: có hai cháu thì việc nhà nhiều gấp đôi có một cháu. Tôi không có thời gian tính đến chuyện đó vì đang mải mê tìm kiếm cơ hội. Tôi và nhà tôi đều thấy rằng nếu cứ đắn đo suy nghĩ hoặc chần chừ nhiều thì cơ hội sẽ vuột mất.

Tôi không nói điều đó là dễ dàng. Sáu tháng đầu khi mang thai, tôi phải chiến đấu với việc nhà, việc cơ quan. Nhưng rồi thì mọi thứ ổn định dần, tôi biết cách cân bằng công việc và cuộc sống, học cách hoàn thành những trách nhiệm và vượt qua nhưng thử thách mới.

Nhìn lại, nếu không tiếp tục đón nhận công việc mới, chắc bây giờ tôi đã nghỉ việc. Bởi vì nếu làm công việc nhàm chán thì chẳng xứng với quá khứ tuyệt vời của tôi, chẳng xứng để tôi bỏ các con ở nhà cho người giữ trẻ.

Tôi nghĩ, bài học này không chỉ áp dụng cho những phụ nữ đứng trước lựa chọn ngưng việc để sinh con mà, nó có thể áp dụng cho nhiều trường hợp khác. Đưa ra quyết định từ bỏ quá sớm, hoặc lập kế hoạch cuộc đời qua kỹ, bạn có thể đóng cửa cơ hội. Theo tôi, hãy tiến lên trong cuộc đời từng bước một. Đừng từ bỏ cuộc chơi quá sớm!

Vài tháng trước, chúng tôi phỏng vấn một phụ nữ tuyệt vời vào đội Phát triển Kinh doanh của Facebook. Khi chúng tôi đề nghị cô ấy đến làm việc, cô ấy hỏi vài câu về nhiệm vụ sẽ đảm đương, nhưng không đả động gì đến đời sống hay thời gian. Tuy nhiên, cô ấy ở độ tuổi “dễ từ bỏ trước khi họ phải từ bỏ”. Vậy nên, tôi làm cô ấy kinh ngạc khi hỏi thẳng: “Priti, tôi xin lỗi vì nói chuyện hơi cá nhân thế này. Cô có thể nói thẳng nếu cô không muốn nghe. Nhưng, tôi rất muốn nói về việc có thể cô sẽ muốn sinh em bé trong thời gian sắp tới nên có ý định ở vị trí hiện tại và từ chối cơ hội chúng tôi đang giao. Nhưng, hãy cho phép tôi trình bày tại sao cô nên thay đổi và nhận lấy cơ hội tuyệt vời này”.